با استفاده از روشهای زیر می‌توانید این صفحه را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.
اندازه متن12
آشنایی با پروتکل‌های شبکه (TCP/IP، HTTP، FTP و …)
پروتکل‌های شبکه، ستون فقرات اینترنت هستند. بدون آن‌ها، اینترنت مدرن وجود نخواهد داشت. این پروتکل‌ها تبادل اطلاعات را بین دستگاه‌های مختلف ممکن می‌سازند. برای متخصصان شبکه، درک و آشنایی با این پروتکل‌ها حیاتی است.
لایه‌های مدل OSI
قبل از اینکه به بررسی پروتکل‌های خاص بپردازیم، بهتر است با مدل OSI آشنا شویم. مدل OSI یک مدل مفهومی است که شبکه را به هفت لایه تقسیم می‌کند. هر لایه وظایف خاصی را برعهده دارد و پروتکل‌های مختلف در لایه‌های مختلف عمل می‌کنند.
لایه فیزیکی: این لایه به انتقال بیت‌ها از طریق رسانه فیزیکی مانند کابل‌های شبکه یا امواج رادیویی می‌پردازد.
لایه پیوند داده: این لایه داده‌ها را به فریم‌هایی تقسیم می‌کند و آدرس‌های MAC را به آن‌ها اضافه می‌کند.
لایه شبکه: این لایه مسئول مسیریابی بسته‌ها در شبکه است و از پروتکل‌هایی مانند IP استفاده می‌کند.
لایه انتقال: این لایه تضمین می‌کند که داده‌ها به صورت کامل و بدون خطا به مقصد برسند و از پروتکل‌هایی مانند TCP و UDP استفاده می‌کند.
لایه جلسه: این لایه ارتباطات بین برنامه‌های کاربردی را مدیریت می‌کند.
لایه ارائه: این لایه داده‌ها را به شکلی قالب‌بندی می‌کند که برای برنامه‌های کاربردی قابل فهم باشد.
لایه کاربرد: این لایه شامل پروتکل‌هایی است که directly با کاربران در ارتباط هستند، مانند HTTP، FTP، SMTP و …
پروتکل‌های مهم شبکه
پروتکل‌های شبکه، مجموعه‌ای از قوانین و توافق‌نامه‌هایی هستند که به دستگاه‌های مختلف اجازه می‌دهند تا با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و اطلاعات را مبادله کنند. این پروتکل‌ها مانند زبان مشترکی هستند که دستگاه‌ها برای درک یکدیگر از آن استفاده می‌کنند. در ادامه، به بررسی دقیق‌تر برخی از مهم‌ترین پروتکل‌های شبکه با مثال‌های کاربردی می‌پردازیم.
1. پروتکل رزولوشن آدرس (ARP)
ARP وظیفه ترجمه آدرس‌های IP به آدرس‌های MAC و بالعکس را بر عهده دارد. این کار برای ارتباط بین دستگاه‌ها در یک شبکه محلی ضروری است. آدرس‌های IP و MAC طول‌های متفاوتی دارند و برای ارتباط صحیح، باید بین آن‌ها ترجمه صورت گیرد.
مثال: زمانی که یک دستگاه می‌خواهد با دستگاه دیگری در یک شبکه محلی ارتباط برقرار کند، ابتدا باید آدرس MAC دستگاه مقصد را پیدا کند. برای این کار از پروتکل ARP استفاده می‌کند.
2. پروتکل مرزی دروازه (BGP)
BGP پروتکلی است که اینترنت را به هم متصل می‌کند. این پروتکل مسیریابی، نحوه عبور بسته‌های داده از روترها در یک سیستم خودمختار (AS) و اتصال آن‌ها به شبکه‌های مختلف را کنترل می‌کند. BGP می‌تواند نقاط پایانی را در یک شبکه محلی به هم متصل کند و همچنین نقاط پایانی در شبکه‌های محلی مختلف را از طریق اینترنت به هم متصل کند.
3. سیستم نام دامنه (DNS)
DNSیک پایگاه داده است که نام دامنه یک وب‌سایت و آدرس‌های IP مربوط به آن را شامل می‌شود. افراد از نام دامنه برای دسترسی به یک وب‌سایت استفاده می‌کنند، در حالی که دستگاه‌ها از آدرس IP برای یافتن یک وب‌سایت استفاده می‌کنند. DNS نام دامنه را به آدرس‌های IP ترجمه می‌کند.
مثال: زمانی که شما آدرس https://endmood.com را در مرورگر خود وارد می‌کنید، DNS آدرس IP مربوط به این دامنه را پیدا می‌کند و مرورگر شما به آن آدرس IP متصل می‌شود.
4. پروتکل پیکربندی میزبان پویا (DHCP)
DHCP آدرس‌های IP را به نقاط پایانی شبکه اختصاص می‌دهد تا بتوانند با سایر نقاط پایانی شبکه از طریق IP ارتباط برقرار کنند. هر زمان که یک دستگاه برای اولین بار به شبکه‌ای با سرور DHCP متصل می‌شود، DHCP به طور خودکار یک آدرس IP جدید به آن اختصاص می‌دهد.
مثال: زمانی که شما لپ‌تاپ خود را به یک شبکه Wi-Fi متصل می‌کنید، لپ‌تاپ شما به صورت خودکار یک آدرس IP از سرور DHCP دریافت می‌کند.
5. پروتکل انتقال فایل (FTP)
FTP یک پروتکل کلاینت-سرور است که در آن یک کلاینت فایلی را درخواست می‌کند و سرور آن را تأمین می‌کند. FTP بر روی TCP/IP اجرا می‌شود و برای برقراری ارتباط و تبادل فایل‌ها، به یک کانال فرمان و یک کانال داده نیاز دارد.
مثال: زمانی که شما می‌خواهید یک فایل را از یک سرور به کامپیوتر خود دانلود کنید، از یک برنامه FTP استفاده می‌کنید.
6. پروتکل انتقال ابرمتن (HTTP)
مانند FTP، HTTP نیز یک پروتکل اشتراک‌گذاری فایل است که بر روی TCP/IP اجرا می‌شود. اما HTTP عمدتاً از طریق مرورگرهای وب کار می‌کند. هنگامی که کاربری یک دامنه وب‌سایت را وارد می‌کند، HTTP به سرور آن دامنه متصل می‌شود و HTML سایت را درخواست می‌کند.
مثال: زمانی که شما آدرس یک وب‌سایت را در نوار آدرس مرورگر خود وارد می‌کنید، مرورگر شما یک درخواست HTTP به سرور وب ارسال می‌کند و سرور وب صفحه وب درخواست شده را به صورت یک پاسخ HTTP به مرورگر شما باز می‌گرداند.
7. پروتکل اینترنت (IP)
IP مانند یک سرویس پستی عمل می‌کند. هنگامی که کاربران داده‌هایی را از دستگاه خود ارسال و دریافت می‌کنند، داده‌ها به بسته‌های کوچک تقسیم می‌شوند. این بسته‌ها دارای دو آدرس IP هستند: یکی برای فرستنده و دیگری برای گیرنده.
8. پروتکل کوتاه‌ترین مسیر اول باز (OSPF)
OSPF با IP همکاری می‌کند تا بسته‌ها را به مقصد خود برساند. IP هدف دارد که بسته‌ها را از سریع‌ترین مسیر ممکن ارسال کند، که OSPF برای دستیابی به این هدف طراحی شده است. OSPF کوتاه‌ترین مسیر را برای بسته‌ها باز می‌کند. همچنین جداول مسیریابی را به‌روزرسانی می‌کند و روترها را از تغییرات در جدول مسیریابی یا شبکه مطلع می‌کند.
9. پروتکل ساده انتقال نامه (SMTP)
SMTP محبوب‌ترین پروتکل ایمیل است و بخشی از مجموعه پروتکل‌های TCP/IP است و نحوه ارسال پیام‌های ایمیل کاربران توسط کلاینت‌های ایمیل را کنترل می‌کند. سرورهای ایمیل از SMTP برای ارسال پیام‌های ایمیل از کلاینت به سرور ایمیل و سپس به سرور ایمیل گیرنده استفاده می‌کنند.
مثال: زمانی که شما یک ایمیل را ارسال می‌کنید، نرم‌افزار ایمیل شما از پروتکل SMTP برای ارسال ایمیل به سرور ایمیل استفاده می‌کند.
10. تلنت (Telnet)
Telnet برای اتصال از راه دور طراحی شده است و ارتباط بین یک نقطه پایانی از راه دور و یک ماشین میزبان را برای فعال کردن یک جلسه از راه دور برقرار می‌کند. تلنت از کاربر در نقطه پایانی از راه دور می‌خواهد وارد سیستم شود. پس از تأیید هویت کاربر، تلنت به نقطه پایانی دسترسی به منابع شبکه و داده‌های رایانه میزبان را می‌دهد. اما به دلیل عدم امنیت، کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.
11. پروتکل کنترل انتقال (TCP)
TCP نیمی دیگر از TCP/IP است. (Transmission Control Protocol) مسئولیت انتقال مطمئن داده‌ها را بر عهده دارد.
مثال: هنگامی که شما یک وب‌سایت را در مرورگر خود باز می‌کنید، درخواست شما به صورت بسته‌های داده TCP/IP به سرور وب ارسال می‌شود و پاسخ سرور نیز به همین شکل به شما باز می‌گردد.
سایر پروتکل‌های مهم
SSH: برای اتصال امن به دستگاه‌های از راه دور استفاده می‌شود.
SNMP: برای مدیریت دستگاه‌های شبکه استفاده می‌شود.
ICMP: برای ارسال پیام‌های کنترل و تشخیص خطا در شبکه استفاده می‌شود.
پروتکل‌های شبکه نقش بسیار مهمی در عملکرد اینترنت و شبکه‌های محلی دارند. درک این پروتکل‌ها برای متخصصان شبکه، برنامه‌نویسان و هر کسی که با شبکه‌های کامپیوتری سروکار دارد، ضروری است. با مطالعه بیشتر در مورد این پروتکل‌ها و نحوه عملکرد آن‌ها، می‌توانید درک بهتری از نحوه کار اینترنت و شبکه‌های کامپیوتری پیدا کنید.
